Cohortering

Onderwijs & corona: de nieuwste maatregelen & adviezen in begrijpelijke taal

+5 kantjes advies

In verband met een veilige en zo veel mogelijk corona-proof heropening van de basisscholen stuurde het ministerie van Onderwijs op woensdag 3 februari een brief met aanvullende maatregelen naar scholen. Het is een document van vijf kantjes waarin het ministerie onderscheid maakt tussen wettelijk verplichte maatregelen, noodzakelijke maatregelen en dringend advies. Ook nieuw: onderwijs in kleine clubjes en een andere behandeling voor groep 7 en 8.

Maatregelen typologie

Natuurlijk heeft het ministerie door dat er veel wordt gevraagd van scholen, leraren, leerlingen en ouders. Om het makkelijker maken (let op: niet simpeler) komen ze daarom met de maatregelen typologie van drie. Naast wettelijk verplichte maatregelen en noodzakelijke maatregelen geven ze ook dringend advies. Wettelijk verplichte maatregelen zijn – ok, duidelijk. Noodzakelijke maatregelen zijn maatregelen die niet altijd en/of voor alle scholen haalbaar zijn maar wel helpen om de verspreiding van het coronavirus te beperken. Dringend advies komt neer op ministeriële tips & tricks: manieren waarop je als school een tandje bij kunt zetten in de strijd tegen het virus.

Editor’s note: gebruik bij het lezen van de maatregelen je gezonde verstand (oh, die Rutte toch) maar bovenal je creativiteit. Ga uit van de bedoeling van iedere maatregel en bedenk op welke manier jouw school die bedoeling kan waarmaken.

Wanneer deuren sluiten

Scholen in het primair onderwijs heropenen op maandag 8 februari de deuren en geven fysiek onderwijs aan alle leerlingen. Hier geldt regulier leerplicht, wat betekent dat leerlingen naar school moeten komen. Er zijn twee situaties waarin een school niet open kan:

  • Wanneer de GGD adviseert om niet te openen
  • Wanneer er te veel onderwijspersoneel met klachten thuis zit

Om sluiting door ondewijspersoneel met klachten te voorkomen heeft onderwijspersoneel voorrang op testen en doet het ministerie zijn best om sneltesten beschikbaar te maken. Als je als school toch moet sluiten dan geef je dit door aan de Onderwijsinspectie via het meldpunt. Leerlingen volgen dan onderwijs op afstand (online onderwijs, digitale educatie, je weet wel).

Editor’s note

Het doel is om zowel kwalitatief als inclusief onderwijs te leveren. Werk daarom samen met leerlingen, ouders/verzorgers, het schoolbestuur, leraren en de desbetreffende gemeente. Wanneer je online klassen voorbereidt, wees je er des te meer van bewust dat leerlingen uit verschillende gezinnen komen. Als leraar weet je als geen ander wat zich in jouw klassen afspeelt, dus wees niet bang om het schoolbestuur op de hoogte te stellen. Vertel welke probemen en moeilijkheden jij ziet, bijvoorbeeld leerlingen die consequent niet aanwezig zijn of huiswerk opdrachten niet inleveren. Als je ziet dat er iets niet klopt, trek je aan de bel.

De basis

De regels die we hiervoor al kenden blijven gelden. Deze wettelijke verplichtingen zijn: blijf thuis bij coronaklachten, onderwijspersoneel houdt onderling 1,5 meter afstand, we houden ons aan hygiënemaatregelen, we zorgen voor goede ventilatie en medewerkers doen een gezondheidscheck voordat ze de school binnenstappen. Naast deze wettelijke verplichtingen geeft het ministerie ook noodzakelijke maatregelen op: personeel blijft (ook tijdens de pauzes) gescheiden en de school is enkel bedoelt voor onderwijs en (onderwijsondersteunende) zorg. Overleg tussen leraren of teams is dus online.

En mondkapjes?

Het ministerie adviseert leraren van groep 7 en 8 om een mondneusmasker of een face-shield te dragen. En what about de mondkapjes voor de leerlingen zelf? Het advies voor leerlingen uit groep 7 en 8 is vrij simpel en luidt als volgt:

Loopt een leerling door de gang of klas? Mondkapje.
Zit een leerling op een vaste plek? Geen mondkapje.

Dynamische schooltijden: gij zoekt het zelf maar uit

Het beperken van reisbewegingen is inmiddels een sleutelbegrip geworden. Want: hoe minder mensen bewegen, hoe minder mensen elkaar tegenkomen, hoe minder mensen elkaar besmetten. Scholen kunnen reisbewegingen inperken door creatief te zijn met begin- pauze- en eindtijden. Het ministerie legt scholen geen wettelijke verplichtingen op betreft de planning, maar er zijn wél noodzakelijke maatregelen:

  • Bepaal als school hoe je begin-, pauze- en eindtijden kunt spreiden
  • Kinderen worden door één ouder/verzorger gebracht en opgehaald
  • Organiseer zoveel mogelijk afstand tussen ouders tijdens breng- en ophaalmomenten

Om scholen hierbij een handje te helpen geeft het ministerie tips in de vorm van dringend advies. Zo kunnen oudere kinderen zelf naar school komen, kan je als school het schoolplein indelen in breng- en ophaalzones en op zoveel mogelijk plaatsen éénrichtingsverkeer in de hand werken. En, natuurlijk, zou het fijn zijn als ouders/verzorgers ook op het schoolplein een mondkapje dragen.

Nieuw! ‘Cohortering’

De nieuwste term, cohortering, betekent dat leerlingen in vaste groepjes worden ingedeeld. Leerlingen in deze groepjes mogen elkaar knuffelen maar onderling houden deze groepjes 1,5 meter afstand. De theorie: als er één leerling besmet is loopt een klein groepje leerlingen risico, en niet de hele klas. Het gevolg: als er één leerling besmet is hoeft niet de hele klas in quarantaine – al benadrukt het ministerie dat uiteindelijk de GGD bepaalt wie er in quarantaine gaat. Keep in mind, cohortering is een dringend advies en dus niet (wettelijk) verplicht.

Cohortering voor dummies

Het ministerie begrijpt dat kleine groepjesonderwijs niet altijd mogelijk of wenselijk is. Niet alle scholen hebben de ruimte om te gaan cohorten (of cohorteren who cares), en voor onderbouwleerkrachten wordt cohorten met al die rond stuiterende energiebommetjes vrij pittig. In de onderbouw is cohortering daarom niet nodig. Daarnaast geeft het ministerie de volgende cohortering-tips:

  • Cohorting-groepjes van maximaal 5 leerlingen in de middenbouw
  • Ga het liefst voor nog kleinere groepjes of cohorting-koppels in de bovenbouw (groep 7 en 8)
  • Houd de vastgestelde groepjes, klassenindelingen en ook presentie netjes bij
  • Zorg dat leerlingen loyaal zijn aan hun groepje en niet overlopen van de ene naar de andere groep
  • Kijk of het mogelijk is om per klas buiten te spelen

To cohort or not to cohort

Uit de brief met aanvullende maatregelen komt duidelijk naar voren dat het ministerie zich ervan bewust is dat het ingewikkeld is. Er zijn dan ook uitzonderingen op het cohortering-advies:

  • Met je klas lekker buitenspelen? Er hoeft niet gecohorteerd te worden.
  • Te weinig ruimte in de klas? Minder afstand tussen groepjes is ook goed.
  • Lukt cohortering niet? De school blijft gewoon open.

Testen, sneltesten en bron- en contactonderzoek

Onderwijspersoneel krijgt op dit moment voorrang bij het testen en het ministerie overweegt om meer sneltesten beschikbaar te maken. Dan zou een leraar eerder een (hopelijk negatieve) uitslag krijgen en kan de leraar snel weer voor de klas. De wettelijke verplichtingen op een rijtje:

  • Iemand besmet? Volg de instructies van de GGD
  • In quarantaine gaan: categorie 1 contacten (huisgenoten) en categorie 2 contacten (‘overige nauwe contacten’). Meer info over contact categorieën vind je op deze RIVM pagina
  • Quarantaine en cohortering: zonder cohortering gaat de hele klas in quarantaine, mét cohortering wordt overlegd met de GGD over quarantaine-uitzonderingen

Test-tip: maak als schoolbestuur afspraken met de gemeente en de GGD over het testen van onderwijspersoneel. Oftewel: samenwerking en duidelijke communicatie!

Quarantaine-klas

Wat als de klas in quarantaine moet? Allereerst benadrukt het ministerie de wettelijke verplichting om bij communicatie over besmettingen op school de wetten en regelgeving op het gebied van persoonsgegevens en privacy in acht te nemen. Het gaat immers om gevoelige informatie waarvan we niet willen dat het op straat komt te liggen.

The show must go on: quarantanticipatie

Besmettingen op school en klassen in quarantaine kan effect hebben op de kwaliteit én kwantiteit van het onderwijs. Kan effect hebben, want de bedoeling is dat we dit voor zijn met een goed plan B en eventueel een plan C. Het is noodzakelijk dat scholen zich voorbereiden op afwezigheid van leraren en leerlingen. Dat betekent duidelijke communicatie naar ouders en leerlingen, een ruim digitaal onderwijsaanbod, slim geregeld afstandsonderwijs en afstemming met schoolbestuur en de gemeente. Wederom is samenwerking en communicatie een sleutelbegrip.

Quarantaine tips

Ook als het om quarantaine gaat geeft het ministerie dringend advies, vooral gericht op slim plannen en duidelijke communicatie. Zo kunnen scholen een opstartstrategie maken zodat de quarantaine-klas na een quarantaineperiode weer soepeltjes overgaat tot fysiek onderwijs. Zoals eerder al gemeld mogen leerlingen vanaf quarantaine dag 5 weer naar school mits ze een negatieve uitslag krijgen. Wanneer ouders niet willen dat een kind getest wordt, gaat een kind in totaal 10 dagen in quarantaine. Het ministerie hoopt op termijn meer (snel)testen beschikbaar te stellen voor onderwijspersoneel zodat in ieder geval leraren direct weten of ze weer de klas in mogen.

Les op afstand Q&A

De inmiddels immens populaire website lesopafstand.nl geeft informatie, tips & tricks over hybride onderwijs en onderwijs op afstand, zowel voor het primair onderwijs als het voortgezet onderwijs. In het teken van duidelijke communicatie zal er een ‘levend’ veel gestelde vragen document worden gepubliceerd met de meest update-antwoorden op de meest gestelde vragen over onderwijs en corona.

Vigile wenst alle onderwijskanjers veel succes

Dan nog een hart onder de riem vanaf onze kant. Het zijn moeilijke, chaotische tijden maar we hopen schoolbesturen, leraren, en ook ouders en leerlingen zoveel mogelijk te ontzorgen. Normaal gesproken doen wij dit door de juiste onderwijsprofessionals op de juiste plaats te krijgen, maar in deze vreemde periode doen we dit ook door jullie van informatie te voorzien. En jullie te vertellen dat ook dit voorbij gaat, of het nu door alle maatregelen, vaccineren of door warmer weer zal komen. Laten we het tot die tijd zoveel mogelijk samenwerken (op afstand) en het voor iedereen fijner en makkelijker maken. Team Vigile wenst jullie veel succes!